StawyJak leczyć ból stawów?

Regularne ćwiczenia wpływają korzystnie na stawy. Przede wszystkim mogą opóźniać proces rzeszotnienia kości (oste­oporozy), który jest powszechny u kobiet po menopauzie. Starsze kobiety, dzięki ćwiczeniom mogą w dużym stopniu odzyskać utraconą gęstość kości i mięśnie (po 40. roku życia tracimy 1/6 kilograma mięśni). Stawy regularnie ćwiczone zachowują siłę i elastyczność. Zbyt mało używane cechuje zesztywnienie i osłabienie więzadeł, łączących i chroniących stawy. Także mięśnie wiotczeją i słabną, o czym przekonujemy się wkrótce po zaprzestaniu regularnych ćwiczeń. Tak więc ćwicząc wzmacniamy siłę mięśni i odciążamy stawy. Chodzi tu o kontrolowany trening siłowy z ruchami wykonywanymi w umiarkowanym tempie bądź z zastosowaniem ćwiczeń napinających. Często z siłowni, z zajęć fitness korzystają ludzie zmęczeni po pracy, którzy wykonują obciążające stawy ćwiczenia nie­dokładnie, czasami bez konsultacji z instruktorem. Należy pamiętać, że ćwiczenie na nadmiernie obciążonym, zgiętym i skoślawionym kolanie, w którym oś mechaniczna kończyny przebiega z boku stawu kolanowego, może poważnie uszko­dzić staw. Czasami dolegliwości nie pojawiają się na sali ćwiczeń, tylko w domu, co uwidacznia się np., gdy po dłuższym siedzeniu ze zgiętymi nogami nie możemy ich od razu rozprostować. Drugim po kolanie miejscem, gdzie najczęściej dochodzi do kontuzji, jest staw skokowy. Wiele osób ma problemy z powodu „skręconej” nogi, jest to kontuzja, o którą na­prawdę łatwo, zaś ćwiczenie na niestabilnym stawie skoko­wym może doprowadzić do uszkodzenia ścięgna Achillesa i zapalenia tkanek otaczających ścięgno. Należy pamiętać, że ból ścięgna jest sygnałem, że nie jesteśmy przygotowani do ćwiczeń. W takim wypadku nie wolno bez rozpoznania choroby ograniczać się wyłącznie do stosowania środków przeciwbólowych, które pozbawiają nas instynktu i mogą prowadzić do poważnych kontuzji.

Do najczęściej występujących wad wrodzonych stawów należą niedorozwój stawu biodrowego i stopa końsko-szpotawa. Dysplazja oraz rozwijające się na jej tle zwichnięcie stawu biodrowego może powstać zarówno w okresie płodowym, jak i okołoporodowym lub noworodkowym. Dysplazja, czyli nieprawidłowe kształtowanie się panewki głowy kości udowej, jest najczęściej występującą wadą wrodzoną narządu ruchu, stwierdzaną u 3% noworodków, a zwichnięcie u 2%. Obie wady dotyczą w większości płci żeńskiej. Dysplazja stawu biodrowego może być spowodowana niefizjologicznym ułożeniem płodu (np. ułożenie pośladkowe) lub wiotkością torebki stawowej. Badanie kliniczne, a w późniejszym okresie radiologiczne niemowlęcia, umożliwia rozpoznanie tej wady i wdrożenie terapii. Nieleczona dysplazja może doprowadzić do zwichnięcia stawu biodrowego. Po postawieniu diagnozy leczenie rozpo­czyna się natychmiast i polega ono na stosowaniu wielokrotnie złożonych pieluch, szyn odwodzących lub wyciągów. Końskie ustawienie stopy w zgięciu podeszwowym z jed­noczesnym szpotawym ustawieniem i odwróceniem okolicy pięty oraz przy wiedzenie przodostopia nazywane jest stopą końsko-szpotawą. Wada spowodowana jest nieprawidłowym ustawieniem kości piętowej, łódkowatej i przestrzennej, które obracają się wokół kości skokowej i ustawiają w odwróceniu. Końskie ustawienie pięty wynika z przemieszczenia wy­rostka przedniego kości piętowej pod głowę kości skokowej, a przywiedzenie przodostopia jest skutkiem przesunięcia kości łódkowatej na przyśrodkowąpowierzchnię głowy kości skokowej. Powyższym zmianom w topografii kości stopy towarzyszą przykurcze torebek stawowych, więzadeł i mię­śni. Leczenie należy podjąć zaraz po urodzeniu i polega ono na wykonywaniu redresji stóp oraz zakładaniu opatrunków korygujących w celu utrwalania korekcji. Późne rozpoczęcie leczenia lub brak poprawy (niepełna korekcja) są wskazaniami do leczenia operacyjnego, mającego na celu przywrócenie stosunków anatomicznych w obrębie stopy.

Jak działa? Krioterapia to terapia zimnem. Znajduje zastosowanie w terapii jako kuracja miejscowa, ogólna (obniżanie temperatury całego ciała) oraz tzw. kriochirurgia, stosowana do nieodwracalnego niszczenia chorych tkanek. Pod wpływem zimna naczynia krwionośne kurczą się, zmniejsza się więc dopływ krwi do ochładzanego miejsca, mięśnie rozluźniają się, metabolizm zostaje spowolniony, a stany zapalne zahamowane. Stosuje się zimną wodę (hydroterapia), lód, okłady żelowe, niekiedy gaz chłodzący czy nadmuch zimnego powietrza. Wykazano, że najlepsze wyniki w łagodzeniu objawów bólowych zimnem otrzymuje się poprzez zastosowanie krótkich seansów krioterapii z dość znacznym obniżeniem temperatury skóry. W leczeniu reumatycznych schorzeń stawowych ma również znaczenie ochładzanie całego ciała w specjalnych kriokomorach 120′C. Udowodniono, że krioterapia ma pozytywny wpływ na układ immunologiczny. Dla kogo? Krioterapię stosuje się w chorobach reumatycznych i zwyrodnieniowych stawów, zapaleniach ścięgien, torebek stawowych. Zimno odgrywa istotną rolę w pomocniczym leczeniu ostrych stanów zapalnych i bólowych - posiada działanie przeciwbólowe, przeciwobrzękowe i przeciwzapalne. Leczenia zimnem nie wdraża się z kolei w przypadku schorzeń przewlekłych, przy towarzyszącym zespole Raynauda, czyli zaburzeniach cyrkulacji krwi głównie w obrębie palców, nosa oraz uszu, jak również przy poważnych schorzeniach układu krążenia i zapaleniu pęcherza moczowego i nerek.

Kinezyterapia to inaczej ćwiczenia lecznicze. Metody kinezyterapeutyczne mają na celu zwiększenie ruchomości chorych stawów, poprawę elastyczności ścięgien i siły mięśniowej. Zapobiegają postępującym deformacjom, zanikom mięśni i wiotczeniu więzadeł, pomagając zachować pacjentowi sprawność i samodzielność. Ćwiczenia lecznicze można podzielić na czynne (wykonywane przy aktywnym udziale chorego) oraz bierne. Udowodniono, że skuteczniejsze działanie mają te, w których uczestniczy pacjent. Nawet umiarkowany marsz i nieobciążające ćwiczenia ruchowe mogą istotnie zmniejszyć ból i niesprawność ruchową.