StawyJak leczyć ból stawów?

1. Bez ruchu ani rusz. Ćwiczenia usprawniają stawy i pozwalają dłu­żej zachować ich sprawność. Sta­wom służą szybkie spacery, ćwicze­nia w wodzie (pływanie lub brodze­nie), ćwiczenia rozciągające, wyko­nywane podczas ciepłej kąpieli lub pod prysznicem. Gimnastyka, naj­lepiej pod kontrolą rehabilitanta, jest konieczna nawet wtedy, kiedy stawy utraciły dawną sprawność.
2. Licz kalorie. Każdy kilogram nadwagi to zbędne obciążenie dla stawów. Dlatego nie dopuszczaj do nadwagi ani otyłości.
3. Jedz zdrowo. Aby stawy i kości mogły dobrze funkcjonować, potrzebują produktów bogatych w białko (dostarczają ich np. soja, chude mięso), witamin A, B i D (obecnych w warzywach, owocach, rybach, mleku i jego przetworach), potasu (zawierają go np. pomido­ry, ziemniaki w mundurkach), wap­nia (mleko i jego przetwory, sardyn­ki) oraz żelaza (np. wątróbka).
4. Unikaj przeciążania stawów. Bieganie, zwłaszcza po twardym podłożu i w nieodpowiednim obu­wiu, chodzenie po schodach, spor­ty ekstremalne lub nadmiernie ob­ciążające stawy, a także noszenie dużych ciężarów to ogromny wysi­łek dla naszych stawów.
5. Nie lekceważ urazów. Kontuzje, nawet przebyte w młodości, zwięk­szają ryzyko zmian zwyrodnieniowych. Urazy należy leczyć do koń­ca, a wszelkie wady postawy trze­ba bardzo wcześnie korygować.
6. Noś wygodne obuwie. Najwięk­szym wrogiem stawów są buty na wysokim obcasie, dlatego zarezerwuj je na specjalne okazje. Na co dzień zaopatrz się w obuwie na wy­godnej, elastycznej podeszwie, któ­ra amortyzuje wstrząsy powstałe w czasie stąpania.
7. Zadbaj o ergonomię w miejscu pracy i w domu. Meble i inne sprzęty powinny mieć odpowiednią wielkość i znajdować się na takiej wysokości, żeby korzystanie z nich pozwalało na zachowanie właści­wej, wygodnej pozycji ciała.
8. Zachowuj równowagę kwasowo-zasadową w organizmie, gdyż to zmniejsza ryzyko chorób reuma­tycznych i łagodzi ich przebieg. Co to znaczy? Otóż produkty, które je­my, są kwaso- albo zasadotwórcze. Stan równowagi osiągamy, gdy 80% spożywanych przez nas po­karmów ma charakter zasadotwórczy. Należą do nich: ryby, produkty zbożowe, warzywa, owoce, chude mięso i produkty mleczne.
9. Dźwigaj z głową. Nigdy nie podnoś ciężkich przedmiotów na prostych nogach. Zawsze wykonuj przy tym lekki przysiad.
10. Unikaj przygodnego seksu. Choć brzmi to zaskakująco, choro­by reumatyczne mogą mieć z nim związek. Jak wynika z badań Insty­tutu Reumatologii w Warszawie, jedną z przyczyn chorób reuma­tycznych, dokładniej reaktywnego zapalenia stawów, może być chlamydia, bakteria, którą można się zarazić podczas kontaktu seksual­nego. Przestraja ona układ immu­nologiczny w taki sposób, że zaczy­na on niszczyć stawy i kręgosłup.
11. Lecz cukrzycę, a także wszyst­kie inne choroby, również zaburze­nia hormonalne, które predysponu­ją do szybszych zmian zwyrodnie­niowych w stawach.
12. Bądź czujna. Gdy tylko za­uważysz niepokojące objawy (ból, strzykanie w kościach), zgłoś to specjaliście (ortopedzie, reuma­tologowi, rehabilitantowi). Gdy roz­pozna chorobę zwyrodnieniową stawów, stosuj się do jego zaleceń.

Choroba zwyrodnieniowa sta­wów stanowi przykład problemu zdrowotnego, którego przyczyną jest “zużycie” zasobów organi­zmu (w tym przypadku ścieńczenie chrząstki w wyniku jej ściera­nia). Proces ten przyspieszają po­wtarzające się w ciągu całego ży­cia urazy mechaniczne, zwykle niezauważalne. Ich wpływ na rozwój choroby doskonale widać u osób uprawiających wyczyno­wo sport, szczególnie te dyscypli­ny, w których dochodzi do czę­stych urazów stawów (tenis, bieganie). Statystyka wskazuje, że u lekkoatletów prawdopodo­bieństwo szpitalnego leczenia choroby zwyrodnieniowej jest dwukrotnie wyższe. Narażone na rozwój zwyrodnienia są również osoby uprawiające sporty siłowe. Wzrostu ryzyka nie powodują natomiast rekreacyjne ćwiczenia fizyczne, o ile oczywiście nie pro­wadzą do powstawania urazów. Nie bez znaczenia pozostają też nadmierne obciążenia stawów będące efektem nadwagi, wad postawy, zaburzeń czucia. Swój udział w powstawaniu choroby ma oczywiście starzenie się chrząstki. Pojawiające się i nasila­jące wraz z wiekiem rozluźnienie jej włóknistej struktury osłabia odporność na obciążenia.

Zwyrodnienia doty­czą przede wszystkim stawów du­żych. Najczęściej proces obejmuje staw kolanowy - występowanie choroby w populacji 35-70-lat-ków szacuje się aż na 15 proc. Odsetek osób dotkniętych choro­bą zwiększa się istotnie wraz z wiekiem. I o ile wśród osób w wieku 45-49 lat 7-14 proc. cho­ruje na zwyrodnienie stawu kola­nowego, to już w wieku 55-64 choroba ta dotyka 40 proc. kobiet oraz prawie 30 proc. mężczyzn (po 50. roku życia kobiety chorują częściej z uwagi na zmia­ny hormonalne okresu menopauzy). Z kolei choroba zwyrod­nieniowa stawu biodrowego wy­stępuje w krajach zachodnich u 3-11 proc. osób po 35. roku życia. Są to dane alarmujące.

Na dolegliwości stawów pomocne są zioła. Szczególnie polecany jest imbir, który ma właściwości rozgrzewające, pobudzające krążenie. Łagodzi bóle reumatyczne, koi stany zapalne związane z artretyzmem i bólami mięśniowymi. Polecany jest także złocień, a do okładów na zmienione zapalnie stawy - skrzyp. Przy problemach ze stawami można stosować jako okłady mieszaninę roz­grzewającą, równe części pieprzu cayenne, liści dziewanny i sproszkowanego wiązu, z dodatkiem octu jabłkowego (aby zwilżyć mieszankę). Przeciwbólowo i łagodząco na stany zapalne działają preparaty z wyciągiem z arniki, kasztanowca zwyczajnego, żywokostu (wyłącznie na nieuszkodzoną skórę) lub dziurawca. Masaż rozcieńczonymi olejkami eterycznymi łagodzi dolegliwości reuma­tyczne, nerwobóle, stłuczenia i bóle mięśni. Zaleca się olejki : z owoców arniki, dziurawca, rumiankowy. W przypadku dny moczanowej można stosować : cyprysowy, lawendowy, eukaliptusowy. Wskazane są również okłady, zawijania, kompresy i kąpiele. Na bolące sta­wy dobrze robią okłady z borowiny. W aptece można dostać gotowe kompresy borowinowe, które należy podgrzać do temperatury 45°C i przyłożyć na chore miejsce. Zabieg powinien trwać około 15-20 minut, ponieważ tak długo kompres utrzymuje ciepło. Przy bólach stawów można także stosować kąpiel z solą gorzką. Trzeba roz­puścić 60 ml (4 łyżki stołowe) soli w gorącej kąpieli i moczyć obolałe miejsca przez 15 minut. W przypadku napadu dny zaleca się gorącą kąpiel z dodatkiem soli Epsoma, która pomaga usuwać z organizmu kwas moczowy (jedna filiżanka soli do wanny wody i zanurzamy się na 20 minut).

Regularne ćwiczenia wpływają korzystnie na stawy. Przede wszystkim mogą opóźniać proces rzeszotnienia kości (oste­oporozy), który jest powszechny u kobiet po menopauzie. Starsze kobiety, dzięki ćwiczeniom mogą w dużym stopniu odzyskać utraconą gęstość kości i mięśnie (po 40. roku życia tracimy 1/6 kilograma mięśni). Stawy regularnie ćwiczone zachowują siłę i elastyczność. Zbyt mało używane cechuje zesztywnienie i osłabienie więzadeł, łączących i chroniących stawy. Także mięśnie wiotczeją i słabną, o czym przekonujemy się wkrótce po zaprzestaniu regularnych ćwiczeń. Tak więc ćwicząc wzmacniamy siłę mięśni i odciążamy stawy. Chodzi tu o kontrolowany trening siłowy z ruchami wykonywanymi w umiarkowanym tempie bądź z zastosowaniem ćwiczeń napinających. Często z siłowni, z zajęć fitness korzystają ludzie zmęczeni po pracy, którzy wykonują obciążające stawy ćwiczenia nie­dokładnie, czasami bez konsultacji z instruktorem. Należy pamiętać, że ćwiczenie na nadmiernie obciążonym, zgiętym i skoślawionym kolanie, w którym oś mechaniczna kończyny przebiega z boku stawu kolanowego, może poważnie uszko­dzić staw. Czasami dolegliwości nie pojawiają się na sali ćwiczeń, tylko w domu, co uwidacznia się np., gdy po dłuższym siedzeniu ze zgiętymi nogami nie możemy ich od razu rozprostować. Drugim po kolanie miejscem, gdzie najczęściej dochodzi do kontuzji, jest staw skokowy. Wiele osób ma problemy z powodu „skręconej” nogi, jest to kontuzja, o którą na­prawdę łatwo, zaś ćwiczenie na niestabilnym stawie skoko­wym może doprowadzić do uszkodzenia ścięgna Achillesa i zapalenia tkanek otaczających ścięgno. Należy pamiętać, że ból ścięgna jest sygnałem, że nie jesteśmy przygotowani do ćwiczeń. W takim wypadku nie wolno bez rozpoznania choroby ograniczać się wyłącznie do stosowania środków przeciwbólowych, które pozbawiają nas instynktu i mogą prowadzić do poważnych kontuzji.